Чӏе́гӏардиган тӏемаца ирс

Вахит Хаджимурадов

Бӏаьстенан хаза денош кхи^н а самукъне деш хезара хӏаваэхь зевне чӏе́гӏардигийн аьзнаш. «Чӏиркъ! Чӏиркъ!» — аьлла нийсса хьа^н коьртатӏехула хӏаваэхь тӏехъэкхашехь чӏе́гӏардигаша аьлча, хьайна мел ца лаахь а, корта ирх ца берзийча ца ӏалора. Ткъа бӏаьсте йохьуш даьхкина хье́ший-м бӏо́гӏамашна йуккъехь уохкаделлачу токасе́рашна тӏехь могӏанаш бина ӏаш хуьлура дехха. Царна улллохь нисвелча, чӏе́гӏардигийн могӏанаша-м ӏа́давора шай^н инзаре чӏога зевнечу къийсамашца. Ша́-ша́ говза а́ла^н гӏерташ, хаза а́ла^н гӏерташ хир дара токасе́рашна тӏера чӏе́гӏардигийн къорза могӏанаш.

Со оцу хе́нахь пхиъ класс чекхйаьккхина во́луш вар, кӏеззига хан йисине́ра аьхкенан каникулаш тӏекха́ча. Буйнахь ишко́ла^н тӏоьрмиг а болуш, акъваьлла хьоьжуш, чӏе́гӏардигийн къамелашка ладоьгӏуш цӏе́хьа гӏертара со. Дехьасехьа урамехь не́ха^н кертахь а, ке́тӏахь а зазах охкаделла дитташ а дара, бӏаьстенан де хазда^н чӏе́гӏардигашна гӏодеш.

Со чукхаьчча, сайна йуург луш йоллу тха^н на́на Зийна (цӏе́ра арадаьхначу хе́нахь Карагандахь жима йоӏ йолуш, оьрсаша тиллина йисине́ра цуьна^н иза цӏе). Аса а йоккхура цуьна^н и цӏе дукха хьо́лах (бабех на́на а́ла^н марзвелла хиларна жима во́луш)

— Зийна-а, оцу чӏе́гӏардигаша ма чӏо́гӏа къуьйсу токасе́рашна тӏе а хевшина, ца́ра хӏу^н къуьйсу? – хаьттира аса не́не, цунна чӏе́гӏардигийн мотт хууш санна.

Амма тха^н на́нна це́ра^н мотт ца хаахь а, ца́ра хӏу^н къуьйсу-м хаьара.

— Не́ха^н рагӏушна кӏелахь шай^н беннаш да^н меттигаш йоькъуш ду уьш, — э́лира на́нас шена хетарг.

Цуьна дешнаш бакъдеш санна, со хӏума кхоллуш ӏен лохачу ра́гӏуна кӏелахула хьаьвзира тӏаьхьий-хьалхий ши чӏе́гӏардиг.

Дика кегийра болчу са^н вежарша Рамзанас, Ражапас цецбевлла маьхьарий э́лира. Хӏинца мотт ӏа́ма^н гӏертачу Ризванас а самукъне цӏогӏ туьйхира.

— Ма хье́кха маьхьарий, хье́радевлича санна! Аша хӏу^н до! Уьш-м вайна ирс дохьуш къаьчна хье́ший дай! Вай^н рагӏу кӏелахь шайна бен ба^н меттиг йехан даьхаканий уьш-м! – жимма дов дарца кхетийра тхо на́нас.

Хӏинца а мотт ӏа́маза во́лу Ризван во́цург кӏентий хӏинца кхийтира чӏе́гӏардигаш рагӏу́^н кӏела хӏунда хаьаьвзира. Амма чӏе́гӏардигаш бе́рий^н