Вайн Амалш

Açıklama

«Вайн Амалш» (Сиркхонаш, къинош, лазамаш)Хӏара гӏараваьллачу нохчийн яздархочун а, ойланчин а Абузар Айдамировн кӏорггера чулацам болу оьздангаллин-философин болх бу. Хӏара книга — шен халкъе дина дехар а, весетан кепехь язйина йолу къоман амалийн, сакхтийн анализ а ю. Айдамировс дуьйцу, нохчийн къомана тӏехӏиттинчу бохамашна арахьара ӏедалш бехке делахь а, вай вешан гӏалаташ а, къинош а къобалдан дезаш хилар, царех цӏандала гӏорта дезаш хилар. Книган коьрта теманеш: Тӏеман зулам: Тӏамо адамаш дойуш ца ӏаш, церан синкхетам, оьздангалла, къинхетам бохабо, адамашлахь къизалла а, сутаралла а кхуллу. Дешар а, ӏилма а эшар: Къам кхетамна тӏаьхьадисаран коьрта бахьанаш — хаддаза хилла тӏемаш а, дешар цахилар а ду. Яздархочо чӏогӏа луьра емалбо дуьненан ӏилма дӏадаккха деза боху нах. Цо чӏагӏдо, лоьраш, инженераш, ӏилманчаш боцуш къоман маьрша пачхьалкх хир яц аьлла. Доьзал а, зудчун сий а: Доьзал — къоман бух бу, ткъа зуда (нана) — оцу доьзалан гӏарол ю. Айдамировс дихкина леру зудчунна тӏе зуда ялор, бертаза мареш дар, бераш байлахь дитар, шариӏато магош доцуш зударий битар. Историн гӏалаташ а, къонахой ларцабар а: Нохчашна даима а шайн бакъболу къонахой (Шайх Мансур, Таймин Бийболат, Тӏелхиг, Шоӏип-Молла кхиберш а) ларбан ца хиъна. Халкъ дукхахьолахь сонтачу, арахьарчу нехан хазачу хабарх атта ӏехалуш хилла. Харц «ӏеламнах»: Автор дуьхьал ву бусалба динах лечкъаш, халкъана юкъа питанаш, бартбацарш туьйсучу керлачу молланашна а, шаьш охӏланаш боцчу политикана юкъагӏертачу нахана а. Жамӏ: «Вайн Амалш» — иза халкъ меттадало, цуьнан иэс, оьздангалла, гӏиллакх меттахӏотто гӏерташ язйина книга ю. Абузар Айдамировс чӏагӏдо: цӏена иман, дешар, барт, оьздангалла хилча бен, нохчийн къам кӏелхьара дер дац.